W dniu 11 października 2025 roku członkowie Wojskowego Koła PTTK przy Klubie 25 Brygady Kawalerii Powietrznej z Tomaszowa Mazowieckiego zrzeszonego w Oddziale Łódzkim PTTK im. Jana Czeraszkiewicza oraz sympatycy ze środowiska wojskowego wyruszyli na XI Tomaszowski Rajd Pieszy, którego trasa w tym roku została poprowadzona po miejscach ziemi tomaszowskiej związanych z Władysławem Stanisławom Reymontem.
Senat Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił rok 2025 Rokiem Władysława Stanisława Reymonta w związku z obchodzoną100. rocznicą jego śmierci.
Rajd rozpoczęto od zwiedzenia stacji PKP Wolbórka, pierwszego miejsca pracy Władysław Reymonta jako dozorcy plantowego na Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. W późniejszych latach pisarz wyruszał z Wolbórki w świat z drewnianej stacyjki przerobionej z pawilonu wystawowego 1896 roku stworzonego na Wszechrosyjską Wystawę Przemysłowo-Artystyczną w Niżnym Nowogrodzie, obecnie zw. „Stacyjką Reymonta”, która dzisiaj znajduje się Skansenie Rzeki Pilicy w Tomaszowie Mazowieckim.
Obok stacji PKP Wolbórka, przy Pomniku Pomięci Żołnierzy Oddziału Warszawskiego Grupy Szturmowej Szarych Szeregów poległych 6 czerwca 1943 roku w walce podczas odwrotu, poznali historię brawurowej akcji wysadzenia mostu na rzece Wolbórce przez żołnierzy AK, która została opisana w „Kamieniach na szaniec” Aleksandra Kamińskiego.
Potem turyści udali się w kierunku Prażek przez Zamość wzdłuż rzeki Wolbórka i Miazga. W osadzie młyńskiej Jakubów-Prażki zobaczyli miejsce dorastania Władysława Reymonta, w tym młyn wodny wchodzący w skład majątku rodziny Rejmontów, Lipę Reymonta będącą pomnikiem przyrody oraz głaz z inskrypcją w miejscu domu rodziny Rejmontów.
Rodzina Rejmentów zakupiła młyn na rzece Miazdze w przysiółku Jakbów-Prażki. Miejsce to pozostaje do dziś jej gniazdem rodzinnym. Do Prażek pisarz często wracał po swych eskapadach aktorskich. Tu powstało wiele jego utworów np. „Spotkanie”, „Zawierucha” czy „Komedianta”, tu pisał relacje z pielgrzymek do Częstochowy, publikowane w „Tygodniku Ilustrowanym” w 1894r. wydane w formie książkowej.
Następie uczestnicy powędrowali do Będkowa, po drodze oglądając m.in. Szkołę Podstawową im. Władysława S. Reymonta, park z Pomnikiem pamięci pomordowanych mieszkańcach gminy Będków przez hitlerowskiego okupanta podczas II wojny światowej, gotycki Kościół p.w. Narodzenia Najświętszej Marii Panny z XV w., tężnię solankowa oraz Staw Będkowski.
Wieś Będków, położona w rozwidleniu ważnych dróg, rozwinęła się w targową, uzyskując w 1453 roku prawa miejskie na podstawie dokumentu lokacyjnego wystawionego przez króla Kaźmierza Jagiellończyka. W tym czasie, do XVII wieku, Będków należał do rodu Spinków herbu Prus II, którzy przyczynili się do podniesienia rangi swojej siedziby. W 1869 roku Będków utracił prawa miejskie. Do dziś zachował się dawny, miasteczkowy układ przestrzenny ze zwartą, harmonijną zabudową, gotyckim kościołem i dwoma rynkami,
dekretem z 1462 król Kazimierz IV Jagiellończyk podniósł do rangi miasta.
Ostatnim punktem rajdu był wręczenie nagród, materiałów promocyjno-informacyjnych i powrót do Tomaszowa Mazowieckiego.
Tegoroczny rajd zorganizowany został we współpracy z Gminą Będków, Stowarzyszeniem „Nasza Wolbórka” oraz Powiatem Tomaszowskim.
Tekst, foto: Marcin Reczycki
