12 września 2026 r. Wojskowe Koło PTTK przy Klubie 25. Brygady Kawalerii Powietrznej w Tomaszowie Mazowieckim, wspólnie z Oddziałem Łódzkim PTTK im. Jana Czeraszkiewicza oraz 7. batalionem kawalerii powietrznej, zorganizowało kolejną edycję Ogólnopolskiego Rajdu Pieszego „Szlakiem Bitwy nad Bzurą 1939 im. gen. dyw. Tadeusza Kutrzeby”.
Tegoroczny rajd odbył się przy wsparciu i pomocy Stowarzyszenia Muzealna Grupa Historyczna im. II batalionu 18. pułku piechoty oraz Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą. Patronat honorowy nad wydarzeniem, podobnie jak w latach ubiegłych, objęło Wielkopolskie Muzeum Niepodległości w Poznaniu wraz z jego oddziałem – Muzeum Armii „Poznań”.
Tegoroczna trasa rajdu przebiegała przez ziemię sochaczewską, wiodąc historyczno-turystycznym szlakiem „Traktem Pamięci Bohaterów Bitwy nad Bzurą 1939”.
Pomysłodawcą utworzenia szlaku był założyciel Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą, Maciej Wojewoda. Jego twórcą był Jakub Wojewoda, a w realizację przedsięwzięcia zaangażowało się Stowarzyszenie Muzealna Grupa Historyczna im. II batalionu 18. pułku piechoty z Sochaczewa.
Głównym celem rajdu jest popularyzacja tradycji i historii oręża Wojska Polskiego, ze szczególnym uwzględnieniem Bitwy nad Bzurą – największej bitwy Wojska Polskiego w kampanii wrześniowej 1939 roku. Wydarzenie ma również na celu upamiętnienie bohaterstwa żołnierzy walczących nad Bzurą, przypomnienie postaci, miejsc i wydarzeń związanych z walkami toczącymi się wzdłuż rzeki Bzury w dniach od 9 do 22 września 1939 r., a także oddanie hołdu wszystkim poległym w kampanii wrześniowej.
Rajd rozpoczął się przy kwaterach wojennych żołnierzy 37. i 10. pułku piechoty 26. Dywizji Piechoty, znajdujących się na cmentarzu parafialnym parafii rzymskokatolickiej pw. św. Mikołaja w Kozłowie Szlacheckim.
Następnie uczestnicy zwiedzili kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Brochowie. Na zewnątrz i wewnątrz świątyni znajdują się tablice pamiątkowe poświęcone jednostkom Wojska Polskiego biorącym udział w Bitwie nad Bzurą w 1939 roku.
Kolejnym punktem rajdu były Witkowice – miejsce historycznej przeprawy oddziałów Wojska Polskiego przez dolną Bzurę we wrześniu 1939 roku. Uczestnicy zapoznali się z obeliskiem zwieńczonym krzyżem oraz trzema tablicami pamiątkowymi, poświęconymi: Bohaterom Bitwy nad Bzurą 1939 r.; żołnierzom Armii „Poznań” i „Pomorze” poległym podczas przeprawy; podporucznikowi Łukaszowi Cieplińskiemu, który podczas walk z Niemcami zniszczył osiem czołgów przeciwnika. W tym miejscu znajduje się również most na Bzurze im. gen. dyw. Tadeusza Kutrzeby.
Następnie uczestnicy udali się do Mistrzewic, gdzie odwiedzili kwaterę wojenną ponad 120 żołnierzy Wojska Polskiego poległych w Bitwie nad Bzurą. Spoczywają tam m.in. mjr Kazimierz Dorożyński, dowódca I batalionu 18. pułku piechoty, oraz mjr Stanisław Molenda, dowódca II batalionu 37. pułku piechoty.
Mistrzewice stanowiły ważny punkt strategiczny w walkach o Brochów we wrześniu 1939 roku. Utrzymanie tego rejonu przez 7. Pułk Strzelców Konnych Wielkopolskich miało zapewnić bezpieczną przeprawę przez Bzurę dla dywizji Armii „Poznań” i „Pomorze”.
Kolejnym miejscem na trasie rajdu była wydzielona kwatera wojenna na cmentarzu parafialnym w Juliopolu, gdzie spoczywają żołnierze Wojska Polskiego polegli w Bitwie nad Bzurą. Według różnych źródeł pochowano tam od 2200 do 3773 żołnierzy polskich z Armii „Poznań” i „Pomorze”.
Rajd zakończył się na cmentarzu wojennym w Budach Starych, gdzie spoczywa 255 żołnierzy Wojska Polskiego poległych we wrześniu 1939 roku.
Wieś i okoliczne lasy były świadkami wielu dramatycznych wydarzeń kampanii wrześniowej. Teren ten był silnie ostrzeliwany i bombardowany przez lotnictwo niemieckie. W jego rejonie koncentrowały się oddziały polskich Armii „Poznań” i „Pomorze”, zmierzające ku przeprawom przez Bzurę w rejonie Mistrzewic, Witkowic i Kamiona.
Po zakończeniu rajdu uczestnicy udali się na zasłużone ognisko. W jego trakcie odbyło się uroczyste wręczenie kolejnych stopni Odznaki Turystyczno-Krajoznawczej PTTK „Szlakiem Bitwy nad Bzurą 1939 im. gen. dyw. Tadeusza Kutrzeby” oraz Medalu Pamiątkowego o tej samej nazwie, wzorowanego na medalu „Za udział w wojnie obronnej 1939”.
Była to również okazja do podsumowania konkursu wiedzy o Bitwie nad Bzurą 1939 i wręczenia nagród jego laureatom. Spotkanie przy ognisku stało się także doskonałą okazją do wymiany doświadczeń, rozmów o historii oraz integracji miłośników turystyki historycznej i militarnej.
Serdecznie zapraszamy wszystkich miłośników turystyki historycznej i militarnej do udziału we wrześniu przyszłego roku w kolejnej edycji Ogólnopolskiego Rajdu Pieszego „Szlakiem Bitwy nad Bzurą 1939 im. gen. dyw. Tadeusza Kutrzeby”.
W przyszłym roku rajd poprowadzony zostanie po terenach Kampinoskiego Parku Narodowego, gdzie uczestnicy będą mieli okazję poznać kolejne miejsca związane z historią walk Wojska Polskiego podczas kampanii wrześniowej 1939 roku.
Do zobaczenia na szlaku!
Tekst i foto: Marcin RECZYCKI
